یکی از مهمترین مسائلی که در سلامتی افراد مؤثر است میزان فشارخون است. فشارخون میزان فشاری است که در هر بار باز و بسته شدن قلب بر دیواره مویرگهای بدن وارد میشود. این فشار اندازهی معینی دارد و کم یا زیادشدن آن تأثیر بسیار زیادی بر سلامتی افراد میگذارد. سنجش میزان فشارخون بدن بسیار مهم استچراکه براثر شرایط محیطی مختلف ممکن از فشاری که به دیواره رگها وارد میشود زیاد باشد و باعث پارگی رگها و خونریزی شود. ازاینرو همواره توصیه میشود افراد بهخصوص بیماران از میزان فشارخون خودآگاه باشند. عوامل مختلفی بر میزان فشارخون مؤثر هستند. بسیاری از بیماریها، نارساییهای قلبی، استفاده از دخانیات، فعالیتهای شدید و… میتوانند اندازهی طبیعی این فشار را تغییر دهند.
فشارسنج چیست؟
برای اندازهگیری میزان فشارخون دستگاههای مختلفی ساختهشده و در اختیار پزشکان و افراد قرارگرفته است. فشارسنج میزان فشار سیستولی و دیاستولی قلب را اندازهگیری میکند. این دستگاه نقشی مؤثر در اندازهگیری سلامت افراد دارد. اگر نارسایی قلبی و نارسایی رگ در فرد وجود داشته باشد، به کمک این دستگاه میتوان تا حدودی متوجه آن شد. انواع مختلف فشارسنج عبارتاند از:
4) فشارسنج جیوهای
1) بررسی دستگاه فشارخون دیجیتالی بازویی:
فشارسنج بازویی همانطور که از نامش پیداست بر روی بازو متصل شده و فشار را اندازهگیری میکند. نحوهی استفاده از این دستگاه به شرح زیر است: ابتدا فشارسنج را در وسط بازوی خود متصل کنید. کیسهی هوایی مربوطه را بهآرامی ببندید. مشاهده میکنید پس از چند ثانیه پر از هوا میشود. در این حالت سه عدد بر روی نمایشگر دیجیتالی نمایان میشود. عدد بالایی نشانگر فشار دی است ولی قلب است و عدد وسطی نشانگر فشار سیستولی است. عددی که نمایشگر دیجیتال بهعنوان آخرین عدد نشان میدهد تعداد ضربان قلب است.
اگر فشارخون بالا باشد عدد بالایی به رنگ قرمز درآمده و اگر فشارخون پایین باشد عدد پایینی به رنگ نارنجی درمیآید. اگر فشارخون در حالت نرمال باشد این اعداد به رنگ سبز نمایش داده میشوند.
2) بررسی فشارسنج دیجیتالی مچی:
فشار سنج مچی بر روی مچ دستان متصل شده و فشار را اندازه میگیرد. نحوهی عملکرد این دستگاه همانند فشارسنج بازویی است. تنها تفاوت آنها در نحوهی بستنشان بر روی دست است.
3) معرفی فشارسنج عقربهای:
اندازهگیری فشارخون با استفاده از این دستگاه بهمراتب سختتر از انواع فشارسنج دیجیتالی است. این فشارسنج از قسمتهای مختلفی تشکیلشده است. برای سنجش فشار با استفاده از این وسیله باید فرد بهاندازه کافی مهارت داشته باشد و آموزشدیده باشد. این دستگاه از 4 قسمت تشکیلشده: کاف، گوشی پزشکی، صفحهنمایش، پمپها ولولهها.
برای استفاده از این وسیله ابتدا باید فرد لباس آستینکوتاه به تن داشته باشد. سپس باید ضربان را بر روی قسمت داخلی بازوی آن چک کند. به از این مرحله کاف را بهآرامی در همان قسمت ببندید. پمپ را فشار دهید و با استفاده از آن هوا را به درون کاف وارد کنید. گوشی پزشکی را زیر کاف قرار دهید. گوشیها را بر روی گوش خود قرار دهید. پمپ را تا زمانی که اندازه جیوه بین 160 تا 180 باشد فشار دهید. سپس وقتی به این مقدار رسید هوای درون کاف را خالی کنید. برای باز کردن دریچه جریان هوا، پیچ بالای پمپ را در خلاف جهت عقربههای ساعت به آهستگی بچرخانید. در 120 میلیمتر جیوه فشار قابلاندازهگیری است. اولین صدایی که به گوش میرسد فشار سیستولیم است. در 80 میلیمتر جیوه دومین صدا به گوش میرسد. دومین صدا فشار دیاستولیک است. نتایج بهدستآمده میزان فشارخون افراد را نشان میدهد. فشار سیستولیم همواره از دیاستولیک بیشتر است. این نتایج بهصورت دو عدد مانند 9/11 نشان داده میشوند که با توجه به مطالب گفتهشده عدد کوچکتر فشاری است که در زمان استراحت قلب ایجاد میشود و عدد بزرگتر میزان فشاری است که بر رگهای خونی در هر بار انقباض قلب وارد میشود.
اگر هر یک از این صداها را نتوانستید تشخیص بدهید باید دوباره مراحل را طی کنید تا به نتایج درست برسید.
4) فشارسنج جیوهای:
اولین فشارسنجی که توسط بشر ساخته و در اختیار پزشکان قرار گرفت فشارسنج جیوهای است. این فشارسنج بسیار ساده بوده و کار کردن با آن راحت است. بااینکه علم پیشرفت کرده و انواع فشارسنجها تولید و روانه بازار شدهاند، اما بازهم فشارسنجهای جیوهای از پرکاربردترین وسایلی است که بسیاری از پزشکان از آن استفاده میکنند. پزشکان معتقدند که دقت این فشارسنج بهمراتب از سایر فشارسنجها بالاتر است. همچنین این وسیله برای اندازهگیری فشار هوا بسیار کاربرد دارد. زمانی که از این دستگاه برای اندازهگیری فشار استفاده میشود جیوهای که در لولهی کوچک آن قرار دارد حرکت میکند. این لولهی شیشهای مندرج است. پسازاینکه حرکت جیوه ثابت شد عددی که بر روی آن نمایش داده میشود میزان فشارخون فرد است.
نکات لازم برای اندازهگیری فشارخون
همانطور که گفته شد فشارخون نتیجهی انقباضات رگها و دریچههای قلب است. عوامل بسیاری وجود دارد که بر این انقباضات مؤثر هستند. اضطراب، استرس، تنفس نادرت، دویدن، تپش قلب و… ازجمله عواملی هستند که باعث افزایش و یا کاهش انقباضات قلبی میشوند. هنگام اندازهگیری فشارخون باید دقت داشته باشید که فرد آرامش کافی دارد و نحوه نشستن و بستن فشارسنج به دستهای او درست است. همچنین باید اطمینان حاصل کنید که از هیچگونه مواد مخدری استفاده نکرده است. پس از آگاهی از این موارد به مدت چند دقیقه به فرد استراحت دهید تا ضربان قلبش طبیعی شود؛ و سپس شروع بهاندازه فشر خون کنید. زمانی که هریک از این موارد رعایت نشود نمیتوان به نتیجهی درستی از میزان فشارخون دستیافت و این ممکن است خطرناک باشد. پزشک با توجه به میزان فشارخون فرد برای او داروهایی تجویز میکند. اگر فشارخون نادرست باشد ممکن است نهتنها دارو مفید واقع نشود، بلکه تأثیری بهمراتب مخربتر از خود برجا گذارد.
نتیجه
یکی از علائم حیاتی بدن و نکات سنجش سلامتی در افراد میزان فشارخون است. فشارخون میزان فشاری است که به رگهای قلبی وارد میشود. این فشار اندازهی نرمالی دارد و نباید از حد طبیعی ارج شود. به همین دلیل وجود دستگاه فشار خون برای سنجش میزان فشارخون الزامی است.4 نوع دستگاه فشارسنج وجود دارد که عبارتاند از: فشارسنج دیجیتالی بازویی و مچی، فشارسنج جیوهای و فشارسنج عقربهای.نحوهی عملکرد هریک با توجه به نوع آن متفاوت است.